In 1783 verkocht Jacomina Verhoeven een schip aan Simon Stappers. Niks mis mee, zou je zeggen. Maar het schip heeft “gezonken gelegen” in de Maas… Waarom verkocht zij een gezonken schip ? En hoe kun je archiefonderzoek doen naar zo iets raars?

Een gezonken schip?

Het “gezonken schip” waarvan wordt geschreven in het archiefstuk deze week, is zo’n typisch staaltje vroegmoderne Nederlan dse taal. Je stuit daar alleen op als je archiefonderzoek doet. Wij kennen het woord als “onder water”. En een gezonken schip kopen, we zouden wel gek zijn. Maar voor de achttiende-eeuwer betekende het alleen maar dat het schip in het water lag. In de rivier de Maas om precies te zijn. Het schip was “gezonken” ten opzichte van de wal: het lag diep in het water. En is dat niet waar een schip thuishoort?

Archiefstuk Brabants Historisch Informatie Centrum

Wie waren die mensen?

In de akte worden behalve de notaris en de schrijvers drie personen genoemd. Jacomina Verhoeven is de verkoopster. Haar man Peter Peters is overleden. Het schip wordt gekocht door Simon Lambertus  Stappers. Als we meer willen weten over die gebeurtenis en misschien wel de geschiedenis van het schip, dan moeten we verder zoeken naar de personen die genoemd zijn .

En daar kan het bij dit soort volk behoorlijk mank gaan. Het zijn  tenslotte schippers, meestal zonder vaste woonplaats op de wal en het gezin dat met hun meereist. Maar soms heb je als onderzoeker geluk. Eén Jacomina Verhoeven is rond deze tijd te vinden als doopgetuige in Cuijk. Dat ligt tenminste in de buurt van Boxmeer, waar de koop plaatsvond. In 1782 was Simon Lambertus Stappers peetvader bij een Katholieke doop in Venlo. Van Peter Peters vind ik met een korte zoektocht niets. En van deze Jacomina en Simon ontbreekt verder elk spoor. Daarvoor zou ik toch minstens een paar dagen moeten zoeken in de Brabantse, Gelders of Limburgse archieven. En ik gok op een paar weken. Maar dat is dan ook precies wat archiefonderzoek leuk maakt.

En weten we meer van het schip?

Van dat specifieke schip weten we al een paar leuke dingen: het was een minjol, of eigenlijk een “mignol”. Dat was een echt rivierschip, dat vooral op de Belgische en Franse rivieren voer. De “mignol” zoals de Belgen zeggen, was ontwikkeld speciaal voor de rivieren en daar voer het vooral op de Schelde. Maar ook in Zuid-Limburg kwamen ze voor, zo melden de bronnen over de binnenvaart. En hier had ik er dus één op de grens van Brabant en Gelderland. Op de minjol zat een roef, zo stond in de akte: een woning van de schipper en zijn gezin. Zo krijgen we een beetje beeld van wat er werd verhandeld op 9 december 1783 in Boxmeer.

Herna platbodem rivierschip

Doe archiefonderzoek!

De minjol van Jacomina Verhoeven  is zomaar een object waar ik allerlei onderzoek naar kan doen. Voeren andere minjols ook zo noordelijk? Was Peter Peters een echte schipper uit een schippersgeslacht? Of was hij met Jacomina Verhoeven ingetrouwd in zo’n familie? En Simon Stappers? Hij was waarschijnlijk Rooms-Katholiek, maar wat was zijn schippersachtergrond? Er valt altijd wat te ontdekken.

Het bericht van de verkoop is te vinden in het Brabants Historisch Informatie Centrum. Als je gelijk de akte wilt bekijken dan kan dat hier.

Meer weten?

Wil je niks missen over historisch onderzoek naar die interessante tijd tussen 1780 en 1795? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van archiefstukken, publicaties en wetenswaardigheden over deze vijftien jaar met prinsen en patriotten. Geen reclame of promoties, maar al het nieuws tussen 1780 en 1795, elke drie maanden gemakkelijk in je inbox.