Het is één van die gewoontes die de tijd tussen 1780 en 1795 kleuren: snuiven. Heren droegen de snuifdoos in de zak van hun jas en ssssssnoven voor hun genot. En die tabak bewaarde je natuurlijk in een prachtig doosje.

snuifdoosWat voor tabak?

Snuiftabak werd en wordt gesnoven door de neus: je legt een beetje op de rug van je hand, of neemt het tussen twee vingers en je ssssssnuift. Het is een heel fijngesneden tabak, die (ook nu nog) wordt verrijkt met kruiden. Eind achttiende eeuw was snuiftabak de belangrijkste tabaksoort. En in die handel speelde de Republiek een forse rol. In onze tijd was de Amersfoortse snuiftabak bijvoorbeeld in het buitenland populairder dan tabak uit Virginia.

En alles bewaard in een mooi doosje

De tabak werd bewaard in een snuifdoos: een klein doosje dat gemakkelijk in de verborgen zak van een herenjas, of (vroeger) in de plooien van de brede jasmouwen. Ze waren rijk versierd, hoewel eenvoudige houten modelletjes ook voorkomen. Maar meestal waren ze van kostbaar exotisch hout, met deksels van edelmetaal of parelmoer. Dat maakte de snuifdozen vaak tot een kostbaar bezit. De geschilderde versies, of degene die zijn ingelegd met beeltenissen, waren in onze tijd vaak politiek van aard: stadhouder Willem V, patriottenleider Cornelis de Gijsselaar, keeshonden en dergelijke kwamen veelvuldig voor.

snuifdoosVind de prachige snuifdoos in de musea

Zo behoren die doosjes nu behoren tot de mooiste objecten uit onze tijd van 1780 tot 1795! In de musea zijn een paar mooie collecties bewaard. Ik heb zelf een zwak voor de verzameling in het Museum Rotterdam (waar ook de afbeeldingen vandaan komen). Maar ook in het Rijksmuseum ligt een prachtige verzameling. Met name de geschilderde exemplaren, die variëren van erotisch tot politiek (met de afbeelding van de stadhouder of keeshond), bekoren me zeer. Het portret van de Italiaanse dame in aan aanhef van dit artikel, geschilderd door Joannes Patriarchi, is bijvoorbeeld duidelijk als lust voor het oog gemaakt. Patriarchi grossierde ook in zulke miniaturen. Van veel kunstenaars die deze snuifdozen beschilderden, zijn ook andere miniaturen bekend, zoals medaillons.

Er worden tegenwoordig forse prijzen betaald voor dit soort doosjes. Dus vind je er één op zolder: je hebt een kleine schat in handen. Wees er zuinig op, of doe er onderzoek naar. Dat onderzoek zien we natuurlijk het liefste. En we beloven je gelijk dat je erover mag komen vertellen op een volgende Stadhoudersdag.

Meer weten?

Wil je meer weten over die interessante tijd tussen 1780 en 1795? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van publicaties en interessante artikelen op onze site, Facebook en Twitter. Geen reclame of promoties, maar al het nieuws tussen 1780 en 1795, elke drie maanden gemakkelijk in je inbox.