De handelswaar van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie werd in Azië met klinkende munt betaald. Maar wat doe je als je koperen of zilveren munt in Azië een heel andere waarde heeft dan in Europa? Omdat de handelaren daar niet de nominale waarde (op de munt) hanteren maar de intrinstieke waarde van zilver gebruiken? Dan sla je gewoon je eigen munten en dwing je iedereen daarmee te handelen in de Oost. En dat deed de VOC dus.

voc guldenKisten met munten

De munten die door de VOC naar de Oost werden verscheept hadden vooral tot doel om de handelswaar te betalen, Met kistenvol zijn ze vervoerd vanuit Amsterdam en de andere havens naar Japan, Ceylon, Indië of andere bestemmingen. Tegenwoordig horen we er vooral van vanwege wrakvondsten. De berger die één of enkele kisten gevuld met de munten vindt, slaat een behoorlijke slag.

VOC muntWisselkoers koperen munten

Maar de Hollandse munten werden ook om andere redenen uitgevoerd: veel ervan hadden in Azië een hogere waarde dan in de Republiek. Bemanningsleden hadden die lucratieve uitvoer dan ook al snel door. Een duit was in Holland bijvoorbeeld een achtste stuiver waard, maar in Azië een halve. Als je een duit uitvoerde en bij de kassiers in Azië inwisselde, maakte je dus 50% winst! Hetzelfde gebeurde met de zilveren munten, die 63 stuivers waard waren. Maar met een inwisseling in Azië maakte je één of twee stuivers winst. De meester in winst maken was echter de VOC zelf. En of het nu op de wisselkoers was of in de handel, de compagnie accepteerde het niet als andere partijen geld verdienden op haar tochten.

Nieuwe VOC munten

Om de handel in Hollandse munten aan banden te leggen, dwong de VOC de Aziatische kassiers alleen de eigen VOC munten te accepteren. Daartoe werden er in de hele Republiek de speciale VOC munten geslagen. Vanaf 1726 verscheen het VOC logo op de duiten. Zo circuleerden er talloze munten met aan de ene kant het logo van de compagnie en aan de andere het wapen van de provincie waar de munt geslagen was.

De smokkel werd daarmee inderdaad tegengegaan. Maar de Vereenigde Oost-Indische Compagnie profiteerde er in onze periode niet lang meer van. In 1798 stopte de compagnie als zelfstandige onderneming. En tegenwoordig komen de VOC munten vanuit Azië via de veilinghuizen gewoon weer terug naar ons land. Zo heeft die langgekoesterde geldhandel er ook nu nog wat aan.

Meer weten?

Wil je meer weten over die interessante tijd tussen 1780 en 1795? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van publicaties en interessante artikelen op onze site, Facebook en Twitter. Geen reclame of promoties, maar al het nieuws tussen 1780 en 1795, elke drie maanden gemakkelijk in je inbox.