Vandaag in 1781 stond het in de krant: we hadden meer schepen nodig. We waren in oorlog met Groot-Brittannië en dat was vooral een zeeoorlog. Die zouden we niet winnen zonder schepen. En alles en iedereen moest daaraan meewerken. Maar wat doe je als er weinig plaats beschikbaar is op de scheepswerven?

Vierde Engels-Nederlandse oorlog

Het begin van de Vierde Engels-Nederlandse oorlog was bijzonder. Groot-Brittannië verklaarde de Republiek op 20 december 1780 de oorlog. Schepen hadden een verdrag onderschept tussen de Republiek en de Amerikanen. De Britse koning was “not amused” dat de kleine Republiek nauwe banden onderhield met de voormalige kolonie en verklaarde ons de oorlog. Maar wij volgden pas in mei 1781. Het was al snel duidelijk dat de oorlog vooral op zee en in de overzeese gebieden zou worden uitgevochten. En daarvoor waren schepen nodig.

Er werd sinds de uitbraak van de oorlog flink heen-en-weer gevaren met oorlogsschepen. Vooral de kust moest beschermd worden. Men verwachtte een tijdlang een invasie van de Britten in Zeeland, maar zover kwam het niet. Met de opgelopen spanning en de behoefte aan slagkracht op zee  werd wèl de gebrekkige marine erg zichtbaar. Schepen moesten er komen!

krantenartikel scheepsbouw Leeuwarden

Bouwprogramma voor nieuwe schepen

In de Republiek werd besloten tot een groot scheepsbouwprogramma. De marine was jarenlang verwaarloosd. De varende schepen waren oud. Tientallen nieuwe schepen werden gepland en de bouw gestart. Maar daarvoor moest wel bouwcapaciteit beschikbaar zijn. Daarom werden de belangrijkste werven gereserveeerd voor de zogenaamde “schepen van de Staat”. Particuliere schepen werden op het tweede plan geplaatst. Alles moest wijken voor de linieschepen en fregatten die zouden helpen bij de verdediging van het Vaderland.

Krant Friese Staten Middelburgse courant

In de krant

En dat lezen we precies in de krant van vandaag, op 17 maart 1781: er werden schepen gebouwd en de werven (en vooral de arbeiders daar) werden gereserveerd voor de bouw van schepen van de Staat. De artikelen komen uit de Leeuwarder Courant en de Hollandsche Historische Courant.

Overigens was de bouwwoede van korte duur. In de oorlog met Frankrijk, twaalf jaar later, bestond het probleem nog steeds. De schepen uit de  jaren tachtig waren toen op hun beurt slecht onderhouden. “What’s new?”,  om met de Britse tegenstanders uit 1781 te spreken.

Meer weten?

Wil je niks missen over de kranten  tussen 1780 en 1795? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van archiefstukken, publicaties en wetenswaardigheden over deze vijftien jaar met prinsen en patriotten. Geen reclame of promoties, maar al het nieuws tussen 1780 en 1795, elke drie maanden gemakkelijk in je inbox.