De prachtige bomen op de kaart van d’Ablincourt

Inspiratie is een groot ding voor Prins en Patriot. En die kan uit allerlei hoeken komen. Hier hebben we weer een mooi voorbeeld: de kaart die Charles Fuzçij d’Ablincourt rond 1794 maakte van de vesting Gorinchem en omgeving. D’Ablincourt is een grote onbekende in kaartenland. Maar wat tekende hij prachtige bomen!

Inspiratie is een groot ding voor Prins en Patriot. En die kan uit allerlei hoeken komen. Hier hebben we weer een mooi voorbeeld: de kaart die Charles Fuzçij d’Ablincourt rond 1794 maakte van de vesting Gorinchem en omgeving. D’Ablincourt is een grote onbekende in kaartenland. Maar wat tekende hij prachtige bomen!

Kaart van Gorinchem

Er zijn landmeters en kaarttekenaars die je een leven lang kunnen boeien en al die tijd volstrekte vreemden blijven. Eén van mijn persoonlijke favorieten in dit genre is Charles d’Ablincourt. De reden? Zijn prachtige bomen op de enige kaart die we van hem kennen: van de stad Gorinchem en omstreken (‘et ses environs’). Met kaarten uit de tijd van Prins en Patriot is het als met films of literatuur uit onze tijd: je herkent er de hand van de maker in. En d’Ablincourt herken ik aan de bomen.

Bomen op kaarten

D’Ablincourt was in zijn tijd natuurlijk niet de enige die bomen tekende. En er zijn tekenaars die beter, strakker en meer naar het leven tekenden. Zo kennen we ook de (latere) kaarten van Maximiliaan de Man, die later ook directeur van het Topografisch Bureau zou worden. Ingenieur Snoek is er ook zo één. Zij tekenden allebei prachtige bomen. Maar de kleuren, gevarieerde stijl en vooral de schaduwen van d’Ablincourt blijven mij bekoren.

Repertorium Kaarttekenaars

In Marijke Donkersloots ‘Repertorium van Nederlandse Kaartmakers’ (2003, online beschikbaar) worden d’Ablincourt en zijn kaart van Gorkum kort aangestipt. Zij veronderstelt dat hij een militair ingenieur was. Een kort verkennend onderzoek in de stamreeksen van ingenieurs in het Nationaal Archief van die periode leverde echter niets op. Ofwel: er was geen d’Ablincourt in die periode officier bij het Korps Ingenieurs. Dat zij Donkersloot vergeven: een zoektocht naar die enkele officier met één kaart, duurde erg lang in de dagen dat stamreeksen nog niet optimaal ontsloten waren.

Officier artillerie

Deze Charles was namelijk officier van de artillerie, in het regiment Paravicini di Capelli. Zijn carièrre heeft waarschijnlijk kort geduurd. In 1794 verscheen hij in de boeken als Staats officier en onder het Bataafse regime keerde hij niet terug.

Unieke kaart

De kaart is in feite een unicum: vanuit de artillerie werden weinig gedetailleerde topografische kaarten gemaakt. Dat was vooral voorbehouden aan de ingenieurs. Wel bestonden er verschillende kruisbestuivingen tussen de ingenieurs en artilleristen. Ze bezochten bijvoorbeeld dezelfde militaire scholen. Daarmee is de gedetailleerde topografische kaart van d’Ablincourt op verschillende manieren een uniek exemplaar. En van zijn bomen mag ik dan gewoon genieten.