willem frederik van oranje-nassau generaal staatse legerMet het geweld rond 1813 zou je bijna vergeten dat koning Willem I ook al in onze tijd bestond. En dat hij in de jaren 1793-1795 gold als een veelbelovend infanteriegeneraal van het Staatse leger. Op het portret uit (waarschijnlijk) kort voor 1795 draagt hij het uniform van een officier van het Staatse regiment nr. 3 Erfprins van Oranje-Nassau (Collectie Rijksmuseum). De loopbaan van de man die bekend werd als de koning-koopman begon vooral als militair.

Carrière officier Staatse leger

Willem Frederik werd geboren op 24 augustus 1772 als oudste zoon van stadhouder Willem V en Wilhelmina van Pruisen. Bij zijn doop op 17 september daaropvolgende, bulderden 21 kanonnen elk driemaal. Hij was toen al voorbestemd voor een militaire carrière. Willem Frederik zou immers zijn vader Willem V opvolgen als stadhouder en kapitein-generaal, sinds het ambt erfelijk was geworden. Succes was in die carrière overigens allerminst verzekerd. Met een vader die alom bekend stond vanwege zijn desinteresse voor het militaire bedrijf, had de erfprins nog wel iets te bewijzen. Op 24 augustus 1790 werd Willem Frederik benoemd tot generaal der infanterie van het Staatse Leger, met een “extraordinair generaalstraktement” van 10.000 gulden.

Oorlog met Frankrijk

Op 1 februari 1793 verklaarde de Franse republiek de oorlog aan erfstadhouder Willem V. Hoewel Willem V “slechts” een ambtsdrager was, verklaarde Frankrijk daarmee in feite de oorlog aan onze republiek. Tezamen met Groot-Brittannië, Hessen, Hannover, Oostenrijk en Pruisen, vormde het Staatse leger de Eerste Coalitie tegen de Franse revolutionairen. Willem Frederik was bevelhebber van het Staatse leger in zowel de zuidelijke Nederlanden als later tijdens de gevechten in onze eigen provincies. Want het coalitieleger moest in de loop van 1794 steeds verder terugtrekken. Toen het hoofdkwartier van Willem Frederik was teruggedrongen tot Gorinchem, kwam de Franse genadeslag met de capitulatie van de provincie Utrecht op 16 januari 1795. De Oranjefamilie vluchtte op 18 januari 1795 naar Engeland.

Koning Willem I

Willem Frederik hield zijn militaire carrière even voor gezien na de mislukte Engels-Russische landing in Noord-Holland in 1799. Na het overlijden van zijn vader Willem V in Brunswijk (1806) had hij erfstadhouder kunnen zijn, hoewel de functie natuurlijk niet meer bestond. Hij trad uiteindelijk in dienst van het Pruisische (1806) en Oostenrijkse leger (1809) als hoofdofficier. In 1813 werd hij na zijn aankomst op het strand van Scheveningen soeverein vorst en in 1815 koning. Hij bouwde een naam op als koning-koopman, vanwege de economische ontwikkeling die hij tot speerpunt van zijn beleid maakte. Oorlog voerde hij nog één keer: tegen de Belgen in 1831, hoewel hij het veldwerk toen aan zijn eigen zoon overliet. In 1843 overleed deze koning, die bekend werd als koopman, maar in zijn jeugd voorbestemd leek voor een roemrijke militaire loopbaan.

Meer weten?

Wil je meer weten over die interessante tijd tussen 1780 en 1795? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van prenten, publicaties en wetenswaardigheden over deze vijftien jaar met prinsen en patriotten. Geen reclame of promoties, maar al het nieuws tussen 1780 en 1795, elke maand gemakkelijk in je inbox.