In de patriottentijd waren het niet alleen burgers en bestuurders die opriepen tot veranderingen. Ook van de kansel werd er politiek gepredikt. Eén van die patriottische dominees was Dirk Kluwen uit Sluipwijk. Maar het kwam hem duur te staan…

Publiek in de kerk

Terwijl de patriotten vooral hun aanhang vonden onder bestuurders en burgers, waren ook dominee’s vatbaar voor de vernieuwende ideeën. En een dominee had iedere zondag volop publiek: een kerk vol trouwe gelovigen. Daar konden sommige patriotten niet tegenop. Dominee Kluwen uit Sluipwijk was er ook zo één. Zijn preken vol patriottische ideeën werden iedere zondag uitgestort over zijn kerkgangers uit het plassengebied.

Mishandeling dominee Kluwen 1787

Degen onder de toga

Maar de dominee beleed de patriottenleer niet alleen met woorden. Er was sprake van dat hij een degen onder zijn toga droeg. Zo deed hij dus ook op zijn manier wat de patriotten predikten: burgerbewapening. Niet iedereen was echter gediend van zijn politieke preken. En dat bleek vooral na de inval van de Pruisen.

De dominee gevangen

Op 19 september 1787 arriveerden de Pruisen in Sluipwijk. Op aanwijzing van enkele dorpelingen wordt de dominee van zijn bed gelicht. In een gepubliceerde (maar anonieme) brief wordt gemeld dat hij in zijn nachtjapon uit huis werd gehaald. De Pruisische huzaren zouden hem naar Gouda hebben gesleept achter hun paarden. Daar zijn ook de prenten van die gebeurtenis op gebaseerd, hoewel de dominee daarop netjes gekleed gaat. Van Gouda werd hij naar Wezel vervoerd, waar het hem niet makkelijk werd gemaakt.

Verblijf in Wezel

De Duitse dominee’s kregen het voor elkaar dat Kluwen niet werd opgesloten in de kazematten. Daar zat het gros van de andere gevangengenomen patriotten. Kluwen kreeg een kamer in de citadel van Wezel. Maar zijn verhoren en mishandelingen waren er niet minder heftig om. Hij werd geslagen en getreiterd. Hij werd op de proef gesteld door zowel de officieren als de burgers die hem kwamen bekijken. Alleen zijn broeders in het geloof (de predikanten) behandelden hem behoorlijk.

In de kerker

Vanwege de haat tegen hem als patriot werd de dominee uiteindelijk toch naar de kerkers van Wezel gebracht. Zijn verdere lot is onduidelijk: een enkele bron meldt dat hij in Wezel overleed, een andere laat het in het midden. Ik houd het er maar op dat dominee Kluwen één van de minst fortuinlijke patriotse predikanten is geweest.

Meer weten?

Wil je meer weten over de patriotten en die interessante tijd tussen 1780 en 1795? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van publicaties en interessante artikelen op onze site, Facebook en Twitter. Geen reclame of promoties, maar al het nieuws tussen 1780 en 1795, elke drie maanden gemakkelijk in je inbox.