Gevaerts De Gijselaar patriotten van Dordrecht bij Stadhouderspoort 1786Een enorme provocatie in Den Haag! Hoe durfden ze, die Keeshonden! De Stadhouderspoort heette niet voor niets zo: daar mochten alleen de stadhouder en zijn familieleden doorheen rijden. Maar de gedeputeerden van de stad Dordrecht Gevaerts en De Gijzelaar dachten daar anders over. Op 17 maart 1786 stuurden zij hun rijtuig in de richting van deze verboden poort aan het Binnenhof. Het leidde tot een forse opstoot, geleid door een Orangistische pruikenmaker!

Patriottische gedeputeerden

Burgemeester Gevaerts en pensionaris De Gijselaar waren Dordtse die-hard patriotten. Ze vormden ook de harde kern van de Hollandse patriottenbeweging. Het rommelde in 1786 natuurlijk al een tijdje in Holland: stadhouder Willem V verloor daar steeds meer van zijn invloed. Stadsbesturen wilden zelf hun leden benoemen en hun keuze niet voorleggen aan de Oranje-stadhouder. Ook zijn militaire macht werd min of meer openlijk betwist. De magistraat van Dordrecht was één van de voorlopers bij dit verzet tegen de macht van de stadhouder. Dat verzet was overigens niet altijd heftig en openlijk. In 1787 zou bijvoorbeeld een afvaardiging van Amsterdam, Haarlem en Dordrecht naar de stadhouder in Nijmegen reizen om te overleggen over gewijzigde benoemingen van de regenten.

Gevaerts De Gijselaar patriotten van Dordrecht bij Stadhouderspoort 1786

“Aanslag” bij de Stadhouderspoort

Op 17 maart 1786 besloten de Dordtse patriotten de stadhouder te provoceren. Na de vergadering van de Staten Generaal stuurden zij hun rijtuig in de richting van de Stadhouderspoort. Het zou een teken zijn dat de autocratische houding van de stadhouder niet meer getolereerd werd. Hij gedroeg zich als een souverein, maar was slechts de dienaar van de Staten, tenminste dat was de mening van de meeste patriotten. Maar het idee van de Dordtenaren was al bekend geraakt en bij de poort stonden Oranjegezinden om de doortocht te beletten. Helaas voor hen mislukte dat. De Haagse kapper en pruikenmaker Francois Mourand greep de paarden van het rijtuig bij de teugels. Maar hij werd niet geholpen door de andere Oranjegezinden en belandde in het gevang vanwege zijn geweld tegen de “souverein”, de Staten van Holland. Gevearts en De Gijselaar bleven de voorgangers van de Dordtse patriotten. In Oranjekringen kregen de patriotten zelfs de scheldnaam “Keeshond” vanwege  Cornelis (of Kees) de Gijselaar.

Mourand krijgt doodstraf

Kapper Mourand werd berecht voor zijn “aanslag” op de gedeputeerden en ter dood veroordeeld. Maar op voorspraak van de patriotten kreeg hij genade. De doodstraf werd omgezet in een levenslange gevangenisstraf. Gelukkig voor Mourand trokken de Pruisen in september 1787 de Republiek binnen en herstelden de macht van de stadhouder. Op 29 september kwam Francois Mourand vrij. Vanuit zijn gevangenis in Gouda reisde hij naar Den Haag, waar hij met alle egards werd ontvangen. De restauratie van het Oranje-stadhouderschap was in volle gang, overal werd op patriotten gejaagd. En stadhouder Willem V zat weer even stevig in het zadel.

Meer weten?

Wil je meer weten over die interessante tijd tussen 1780 en 1795? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van prenten, publicaties en wetenswaardigheden over deze vijftien jaar met prinsen en patriotten. Geen reclame of promoties, maar al het nieuws tussen 1780 en 1795, elke drie maanden gemakkelijk in je inbox.