In 1787 vielen de Pruisen de Republiek binnen. Ze verjoegen de patriotten, namen wraak voor de arrestatie van Wilhelmina van Pruisen en brachten de stadhouder weer terug in het zadel. Maar waarom kozen ze speciaal Gorinchem voor een stevig bombardement?

Pruisen en patriotten in Utrecht

Na een paar jaar rebellie was het in september 1787 afgelopen met de patriotten. De Pruisen vielen vanuit het oosten de Republiek binnen en trokken op naar Amsterdam. Utrecht leek een groot slagveld te worden. Maar dat was maar schijn: bij het eerste tromgeroffel bij de inval van de Pruisen, trokken de Utrechtse patriotten de stad uit en verdwenen naar Holland. De Pruisen ondervonden geen enkele tegenstand in het oude Sticht. En dat terwijl de belangrijkste militaire feiten tussen 1785 en 1787 in en rond Utrecht hadden plaatsgevonden, zoals de Slag bij Vreeswijk.

Patriotten verlaten Gorinchem 1787

Op naar Gorinchem

Op 17 september eistte een Pruisische officier en een trompetter van het patriotse stadsbestuur van Gorinchem de overgave van de stad.  Een lid van het vrijkorps opende het vuur op de trompetter en dat was het sein voor de Pruisen: zij vielen aan.  Het kanonvuur moest als voorbeeld dienen voor de patriotten in andere steden. Door goed gerichte schoten was er na vier uur zoveel brand en schade in de stad dat de Gorinchemse bevelhebber de witte vlag uitstak om over capitulatie te onderhandelen. De Gorinchemse patriotten ontsnapten,  tegen de afspraken van de overgave in, via een achterpoort. De Pruisen straften Gorinchem hiervoor door de huizen van patriotten flink te vernielen. Maar ook de burgerij deed vrolijk mee en plunderde de huizen van gevluchtte stadsgenoten.

Pruisen nemen andere steden in

Alexander van der Capellen, de aanvoerder van de patriotten in Gorinchem, werd krijgsgevangen gemaakt. Hij werd naar Kleef afgevoerd waar hij door de slechte behandeling ziek werd en na zijn vrijlating in Nederland overleed. Na de overgave en vernieling van Gorinchem trokken de Pruisen overal en nergens heen. Op 19 september wordt Gouda bezet. Een dag later keerde Willem V weer terug in Den Haag. Pas op 10 oktober namen de Pruisen Amsterdam in en was de rust in de hele Republiek weer enigszins hersteld.

De inwoners van Gorinchem maakten ondertussen de schade op. En wij hebben alleen nog maar de prenten. Geniet ervan!

Meer weten?

Wil je niks missen over de veldtocht van de Pruisen? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van archiefstukken, publicaties en wetenswaardigheden over deze vijftien jaar met prinsen en patriotten. Geen reclame of promoties, maar al het nieuws tussen 1780 en 1795, elke drie maanden gemakkelijk in je inbox.