Het was een Quote publicatie avant la lettre. Theodorus Beckeringh publiceerde in 1781 zijn  kaart van Groningen en Ommelanden met daarop ook de kapitale borgen van de Groningse upper class aan het einde van de achttiende eeuw. Maar vooral was het de grootste en wellicht de mooiste kaart van Groningen en Ommelanden van die tijd.

borgenkaart Groningen en Ommelanden 1781Theodorus Beckeringh

Theodorus Beckeringh (1712 – 1790) was advocaat, cartograaf, rechter en regent. In 1777 vroeg hij bij de Groninger Staten om een subsidie om een kaart van de Groninger Stad en Ommelanden uit te geven. Beckeringh had de kaart zelf gemaakt en wilde voor de uitgave een octrooi voor 25 jaar. Dat betekent dat hij het alleenrecht zou hebben de kaart 25 jaar lang te verkopen. Beckeringh kreeg 5000 carolusguldens toegekend en een octrooi van vijftien jaar. In 1781 verscheen zijn Kaart of Land Tafereel der Provincie van Groningen en Ommelanden.

Groninger borgen

In de rand van de kaart werden 33 Groninger borgen gegraveerd, vandaar dat het ook wel de ‘Borgenkaart’ wordt genoemd. Oorspronkelijk waren de borgen bezittingen waarvan de eigenaren heerlijke rechten bezaten, zoals het visserij- en jachtrecht. Maar aan het einde van de achttiende eeuw waren de borgen vooral het uithangbord van de rijkdom en welvaart van de Groningse jonkers en patriciërs: buitenplaatsen voor de landheren die ook een groot deel van het jaar in de stad vertoefden. De borgen lagen vooral in de Ommelanden Hunsingo, Fivelingo en Westerkwartier.

Prachtige cartouches

Behalve de borgen kreeg de kaart nog andere fraaie versieringen. Beckeringh droeg de kaart op aan erfstadhouder Willem V van Oranje-Nassau en diens wapen stond tweemaal op de kaart afgebeeld (in de linker bovenrand en rechtsonder in een cartouche). Ook de twee cartouches zelf, de gravure van Groningen en de andere randfiguren maken het tot een prachtige kaart. En zoals wij ons nu vergapen aan de foto’s van Wassenaarse villa’s van onze upper class, hingen afbeeldingen van de achttiende-eeuwse villa’s op deze Borgenkaart gewoon aan de muur.

Meer weten?

Wil je meer weten over die interessante tijd tussen 1780 en 1795? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van prenten, publicaties en wetenswaardigheden over deze vijftien jaar met prinsen en patriotten. Geen reclame of promoties, maar al het nieuws tussen 1780 en 1795, elke drie maanden gemakkelijk in je inbox.