Met de eerste najaarsstorm van dit jaar als inspiratie, levert een zoektocht in de archieven al snel interessant materiaal op. Helaas betreft het vaak een hoop leed. Bomen op huizen, ingestorte stallen en wat dies meer zij: het is allemaal te vinden in onze geschiedeniskamers. Maar als waterrijk en “dijkrijk” land, is het vooral de schade aan waterkeringen die een bedreiging vormt bij harde wind.

Gemeente Zwartewaal met de ZwartewaalsedijkSchade aan dijken in Voorne-Putten

Zoekend in het Nationaal Archief, lijkt vooral Voorne-Putten getroffen te zijn. Niet zo gek, want in het pré-Deltawerken tijdperk waren het eiland en de daar gelegen steden en dorpen overgeleverd aan de elementen. En aan de handgemaakte dijken die het eiland beschermden. In het archief van de rentmeesters-generaal van de Hollandse domeinen steekt de schade aan twee dijken met kop en schouders boven de rest uit: de Zwartewaalse dijk en de Staaldiepse dijk. De eerste was de oude zeedijk die het dorp Zwartewaal beschermde tegen de kracht van het water in de eeuwen voor de Deltawerken. Op de kaart (uit de negentiende eeuw) zijn het dorp Zwartewaal en de dijken te zien. De Staaldiepsedijk beschermde Brielle en de omringende polders tegen diezelfde kracht van de elementen.

Reparaties na zware najaarsstormen

In vrijwel ieder jaar in de periode van Prins en Patriot was het ernstig raak op de noordelijke kust van Voorne-Putten: de dijken zelf, maar ook de veerdammen en het rijswerk aan het havenhoofd moesten keer op keer worden gerepareerd. In 1789 werd ook de keet van de landmeters der domeinen die daar werkten, getroffen. De landmeters deden hun werk op het eiland om de eigendommen netjes en goed te registreren, zodat daarover belasting geheven kon worden. De keet vormde de uitvalsbasis van het werk langs het water voor zowel de landmeters als de arbeiders. In 1789 had de storm de keet zo beschadigd dat die moest worden herbouwd.

Kabbelend water langs de dijk

Tegenwoordig is het gevaar op beide dijken een stuk minder ernstig. De Staaldiepsedijk bij Brielle is nu de Staaldiepseweg en loopt langs de toegang tot de Neckarhaven, met uitzicht op de petrochemische industrie aan de overkant van het water. De Zwartewaalsedijk beschermt niet meer tegen de zee, maar tegen het rustig kabbelende water van het Brielse Meer, ten zuiden van de Brielse brug. Na een goede najaarsstorm zoals vandaag, is de schade aan de dijken een stuk minder dan tussen 1780 en 1795.

Wil je het overzicht van de reparaties bij Brielle en Zwartewaal tussen 1780 en 1795 zelf bekijken in het Nationaal Archief? Vraag daar dan dit lijstje inventarisnummers aan.

Meer weten?

Wil je meer weten over die interessante tijd tussen 1780 en 1795? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van prenten, publicaties en wetenswaardigheden over deze vijftien jaar met prinsen en patriotten. Geen reclame of promoties, maar al het nieuws tussen 1780 en 1795, elke maand gemakkelijk in je inbox.